Nguôn gốc thờ cúng tổ tiên của người Việt

1042

Thờ tổ tiên chính là một nét đẹp văn hóa của người Việt từ xưa đến nay. Bàn thờ tổ tiên là một phần không thể nào thiếu ở trong mỗi gia đình, không kể giàu nghèo hay là địa vị xã hội.

Thờ cúng tổ tiên là toàn bộ các hình thức lễ nghi, cúng bái để thể hiện tấm lòng thành kính và đạo lý uống nước nhớ nguồn, biết ơn tổ tiên, ông bà và cha mẹ đã sinh thành, gây dựng nên cuộc sống cho con cháu – là những người thuộc thế hệ đầu tiên của một dòng họ, với cha mẹ, ông bà đã qua đời.

Nguôn gốc thờ cúng tổ tiên của người Việt
Nguôn gốc thờ cúng tổ tiên của người Việt

Tục thờ cúng tổ tiên của người Việt có nguồn gốc chính từ nền kinh tế nông nghiệp trong xã hội phụ quyền xưa. Khi mà Nho giáo du nhập vào Việt Nam và vai trò của chữ hiếu được đề cao, đã làm cho tục thờ cúng tổ tiên hình thành một nền tảng triết lý sâu sắc. Vấn đề về gia đình, gia tộc cùng với vấn đề “dương danh hiển gia” được đề cao.

Đến thế kỷ thứ XV, Nho giáo chiếm địa vị ưu thế ở trong xã hội, nhà Lê đã tiến hành thể chế hóa việc thờ cúng tổ tiên. Bộ luật Hồng Đức quy định rất rõ, việc con cháu phải thờ cúng tổ tiên 5 đời (tự mìnhchính  là con, tính ngược lên 4 đời là: Cha mẹ, ông bà, cụ và kỵ); ruộng hương hỏa, đèn nhang, cơ sở kinh tế để có thể duy trì thờ cúng tổ tiên dù cho con cháu nghèo cũng không được đem đi cầm bán… Đến thời Nguyễn, nghi lễ thờ cúng tổ tiên đã được ghi rõ trong sách “Thọ mai gia lễ.”

Không nhất thiết cứ phải là mâm cao cỗ đầy, chỉ cần là một nén hương (nhang) lên bàn thờ tổ tiên trong những ngày lễ, Tết, hay ngày giỗ, thì con cháu trong gia đình cũng đã thể hiện được tấm lòng thành kính, hướng về cội nguồn và tưởng nhớ những người thân đã khuất.

Từ lâu nay, thờ cúng tổ tiên ông bà đã trở thành một phong tục, trở thành chuẩn mực đạo đức và nguyên tắc làm người; đồng thời cũng là một phần quan trọng ở trong đời sống tâm linh của người Việt Nam. Người Việt trọng lễ nghĩa, hiếu thảo với cha mẹ,  có hiếu với ông bà tổ tiên và với nguồn gốc của mình.